Facebook Twitter Goldenline Google plus Youtube
Jesteś tutaj: Egzaminy na aplikacje » Artykuły » Skarga na orzeczenie referendarza sądowego
201407 1+1

Skarga na orzeczenie referendarza sądowego


Jednym ze środków zaskarżenia o niekiedy wcale niebagatelnym znaczeniu jest skarga na orzeczenia referendarza sądowego. Uwzględniając tendencję do przekazywania coraz większej ilości kwestii do rozstrzygania przez referendarzy, niewątpliwie warto przyjrzeć się bliżej tej instytucji.


Adwokat Aleksander Woźnicki
z kancelarii Gessel twierdzi, że:

- Instytucja referendarzy sądowych ma niewątpliwie na celu m.in. odciążenie sędziów od orzekania w sprawach z pogranicza czynności prawnych i administracyjnych. Z racji przedmiotu spraw, w których mogą orzekać referendarze sądowi, szczególny jest także środek odwoławczy od wydawanych przez nich rozstrzygnięć, a ponieważ zakres uprawnień do orzekania przez referendarzy sądowych jest de facto systematycznie poszerzany, warto zwrócić uwagę na uregulowanie kwestii skargi na orzeczenie referendarza sądowego, z którą coraz częściej mamy w praktyce do czynienia.


Zakres przedmiotowy skargi

Zakres rozstrzygnięć referendarza sądowego jest ograniczony i - jak się wydaje - wyczerpująco wskazany w art. 39822 ustawy Kodeks postępowania cywilnego (dalej: kpc). Oznacza to, że zaskarżeniu w trybie skargi nie podlegają zarządzenia i postanowienia referendarza niekończące postępowania i niedotyczące przedmiotu opisanego w art. 394 § 1 pkt 1, 2, 42 , 5, 6, 7, 8 i 9 , tj. np. postanowień dowodowych i zarządzeń o charakterze porządkowym, a także niebędące orzeczeniem co do nadania klauzuli wykonalności bądź orzeczeniem co do stwierdzenia wykonalności europejskiego nakazu zapłaty i co do wydania zaświadczenia, o którym w art. 7958 kpc.

Wątpliwości systemowe

W doktrynie formułowane są pewne wątpliwości w kwestii prawidłowości umieszczenia przepisów dotyczących przedmiotowej. Wątpliwości nie dotyczą, rzecz jasna, samego faktu umiejscowienia skargi w przepisach dotyczących postępowania procesowego, gdyż na mocy art. 13 §2 kpc „Przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej". Dyspozycja ostatniego przepisu niewątpliwie obejmuje również przepisy dotyczące przedmiotowej skargi.

W doktrynie wskazuje się, że przedmiotową skargę należy zaliczać do tzw. innych środków odwoławczych funkcjonujących obok środków odwoławczych zwyczajnych (zażalenie i apelacji) oraz środków odwoławczych nadzwyczajnych (skargi kasacyjnej, skargi o wznowienie postępowania oraz skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego). Natomiast przedmiotowa bezsporne posiada inną charakterystykę, funkcję i cele niż powyższe środki odwoławcze. W związku z tym w doktrynie wskazuje się, że prawidłowym byłoby umieszczenie przedmiotowej skargi obok takich środków odwoławczych, jak sprzeciw od wyroku zaocznego, sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym czy zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Nie wydaje się, żeby ta kwestia miała przemożny wpływ na orzekanie w kwestiach przedmiotowych skarg, lecz wydaje się, że chociażby względy prawidłowej legislacji przemawiają za skorygowaniem umiejscowienia przedmiotowej skargi w kodeksie.

Uprawnieni i skutki wniesienia skargi

W postępowaniu procesowym do wniesienia skargi uprawnione są strony postępowania, którym zawiaduje referendarz, natomiast w postępowaniu nieprocesowym uczestnicy postępowania oraz zainteresowani, którzy nie byli uczestnikami postępowania. Wydaje się, że ci ostatni skargę mogą wnieść w terminie tygodniowym od dnia dowiedzenia się o rozstrzygnięciu, które chcą skarżyć. W celu skutecznego złożenia skargi zainteresowani niebędący uczestnikami powinni wykazać interes prawny.

Zasadniczo wniesienie skargi powoduje utratę mocy skarżonego rozstrzygnięcia referendarza. Utrata mocy orzeczenia wydaje się dotyczyć całej treści orzeczenia, a nie tylko jego części, która została zaskarżona. Nie powinno wzbudzać większych wątpliwości, że skutek utraty mocy nie jest uzależniony od wniesienia skarg przez wszystkie strony czy uczestników postępowania, tj. utrata mocy nastąpi w każdym przypadku skutecznego wniesienia skargi, nawet jeśli pozostałe strony i uczestnicy akceptują treść orzeczenia. Za skuteczne wniesienie skargi uznaje się niewystępowanie braków formalnych, jak również prawidłowe opłacenie skargi. Skutek w postaci utraty mocy skargi nie może zostać cofnięty w drodze cofnięcia skargi.

Zasadniczo skargę wnosi się do sądu, w którym referendarz dokonał czynności w terminie tygodniowym od daty otrzymania orzeczenia referendarza. Co istotne, skarga na referendarza musi spełniać jedynie podstawowe wymogi pisma procesowego, co oznacza, że dla swojej skuteczności nie wymaga uzasadnienia. Tym niemniej, przedstawienie uzasadnienia wydaje się celowe dla uzyskania pożądanego efektu. Termin tygodniowy jest terminem ustawowym, który w związku z tym nie może zostać wydłużony ani skrócony, lecz może zostać przywrócony na zasadach ogólnych.

Zasadniczo sąd rozpoznaje skargę jako sąd pierwszej instancji i nie jest związany zarzutami skargi. Od orzeczenia sądu przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych.

Wniesienie skargi po terminie lub nieopłaconej, skutkuje jej odrzuceniem w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Odrzuceniu będzie podlegała również skarga niedopuszczalna.

Wyjątki

Wyjątkami od zasady utraty mocy orzeczenia referendarza wskutek wniesienia skargi są: orzeczenia o nadaniu klauzuli wykonalności , orzeczenia o stwierdzeniu wykonalności europejskiego nakazu zapłaty, o wydaniu zaświadczenia, o którym mowa w art. 7958 kpc, orzeczenie w kwestiach kosztów sądowych lub kosztów procesu, orzeczenia dotyczące wpisu w księdze wieczystej, w KRS oraz w rejestrze zastawów. W przypadku gdy orzeczenie nie traci mocy, dopuszczalne wydaje się cofnięcie skargi na zasadach analogicznych jak w przypadku cofnięcia pozwu.

Wyjątkiem od zasady rozpoznawania skargi jako sąd pierwszej instancji są orzeczenia dotyczące kosztów sądowych lub kosztów procesu. Na skutek skarg dotyczących takich orzeczeń referendarzy sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniach. W konsekwencji, jak się wydaje, do samej skargi nie znajdują zastosowania przepisy o zażaleniu. Oznacza to m.in., że referendarz nie może uchylić zaskarżonego postanowienia i w miarę potrzeby rozpoznać na nowo.

Wniesienie skargi po terminie lub nieopłaconej, skutkuje jej odrzuceniem w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Odrzuceniu będzie podlegała również skarga niedopuszczalna.

Alicja Suwara-Leuenberger

Copyright © 2010 - 2014 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa