Vademecum cz.6 - Kodeks cywilny - terminy

W szóstym odcinku Vademecum zajmujemy się Kodeksem cywilnym i przedstawiamy:

termin roczny w Kodeksie cywilnym
termin trzech lat w Kodeksie cywilnym
termin dziesięciu lat w Kodeksie cywilnym

Objaśnienia pochodzą z Testów autorskich LexisNexis 2011.

Termin roczny w Kodeksie cywilnym:

początek biegu sześciomiesięcznego terminu uznania za zmarłego, w przypadku jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu: rok od dnia, w którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a jeżeli nie miał portu przeznaczenia - z upływem lat dwóch od dnia, w którym była ostatnia o nim wiadomość (art. 30 § 2);
termin do uznania umowy za bezskuteczną: rok od jej zawarcia (art. 59);
termin uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia woli: w razie błędu - z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby - z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał (art. 88 § 2);
termin odebrania pieniędzy, papierów wartościowych, kosztowności oraz rzeczy mających wartość naukową lub artystyczną (po upływie terminu stają się własnością Skarbu Państwa) (art. 187);
termin przedawnienia roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy: rok od dnia zwrotu rzeczy; to samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz (art. 229 § 1);
termin przedawnienia roszczenia właściciela przeciwko użytkownikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy albo o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenia użytkownika przeciwko właścicielowi o zwrot nakładów na rzecz: rok od dnia zwrotu rzeczy (art. 263);
termin przedawnienia roszczenia zastawcy przeciwko zastawnikowi o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy, jak również roszczenie zastawnika przeciwko zastawcy o zwrot nakładów na rzecz: rok od dnia zwrotu rzeczy (art. 322 § 1);
terminy płatności odsetek: w braku odmiennego zastrzeżenia co do terminu płatności odsetek są one płatne co roku z dołu, a jeżeli termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok - jednocześnie z zapłatą tej sumy (art. 360);
jeżeli w ciągu roku od dnia zawarcia umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia (art. 389 § 2);
termin przedawnienia roszczeń z umowy przedwstępnej: rok od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta; jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym orzeczenie stało się prawomocne (art. 390 § 3);
termin przedawnienia roszczenia sprzedawcy o dopłatę różnicy ceny, jak również roszczenie kupującego o zwrot tej różnicy przedawnia się z upływem roku od dnia zapłaty (art. 541);
termin wygaśnięcia uprawnień z tytułu rękojmi za wady fizyczne: rok, a gdy chodzi o wady budynku - po upływie lat trzech, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana (art. 568 § 1);
termin wygaśnięcia uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej: rok od chwili, kiedy kupujący dowiedział się o istnieniu wady (art. 576 § 1);
jeżeli w gwarancji nie zastrzeżono innego terminu, termin wynosi jeden rok, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana (art. 577 § 2);
umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie (art. 660);
dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych, z którymi najemca zalega nie dłużej niż rok, przysługuje wynajmującemu ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych najemcy wniesionych do przedmiotu najmu, chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu (art. 670 § 1);
termin przedawnienia roszczeń wynajmującego przeciwko najemcy o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy, jak również roszczeń najemcy przeciwko wynajmującemu o zwrot nakładów na rzecz albo o zwrot nadpłaconego czynszu: rok od dnia zwrotu rzeczy (art. 677);
w braku odmiennej umowy dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na jeden rok naprzód na koniec roku dzierżawnego, inną zaś dzierżawę na sześć miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego (art. 704);
jeżeli dzierżawa kończy się przed upływem roku dzierżawnego, dzierżawca obowiązany jest zapłacić czynsz w takim stosunku, w jakim pożytki, które w tym roku pobrał lub mógł pobrać, pozostają do pożytków z całego roku dzierżawnego (art. 707);
termin przedawnienia roszczenia użyczającego przeciwko biorącemu do używania o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy: rok od dnia zwrotu rzeczy (art. 719);
świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok (art. 7643 § 2);
termin przedawnienia roszczeń z umowy przewozu osób: rok od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany (art. 778);
termin przedawnienia roszczeń z umowy przewozu rzeczy: rok od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z opóźnieniem - od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona (art. 792);
termin przedawnienia roszczeń z umowy spedycji: z upływem roku (art. 803 § 1);
termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub podobnego zakładu: rok od dnia, w którym poszkodowany przestał korzystać z usług hotelu lub podobnego zakładu (art. 848);
termin przedawnienia roszczeń z tytułu umowy składu: rok (art. 8599);
darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego (art. 899 § 3);
termin przedawnienia roszczeń odbiorcy przeciw przekazanemu, wynikających z przyjęcia przekazu (art. 9212 § 3);
termin uznania spadkobiercy za niegodnego: rok od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku (art. 929);
treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie (art. 952 § 2).

Termin trzech lat w Kodeksie cywilnym:

termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 118);
termin przedawnienia roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczeń stwierdzonych ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, obejmujących świadczenia okresowe należne w przyszłości (art. 125 § 1);
nabycie własności przez posiadacza rzeczy ruchomej niebędącego jej właścicielem, chyba że posiada ją w złej wierze (art. 174);
termin przedawnienia roszczenia przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenia wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu (art. 243);
okres, w którym zastaw zabezpiecza roszczenia o odsetki przed zbyciem rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym (art. 314),
termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym (od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia); termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę; w razie wyrządzenia szkody na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 4421 § 1);
termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny (od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia); jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od wprowadzenia produktu do obrotu (art. 4498);
wygaśnięcie uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne, jeżeli chodzi o wady budynku - liczony od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana (art. 568 § 1);
termin przedawnienia roszczenia z umowy ubezpieczenia (art. 819 § 1);
termin do wystąpienia z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego - liczony od dnia otwarcia spadku (art. 929);
wyłączenie możliwości powołania się na nieważność testamentu (od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku), jeżeli został sporządzony: 1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, 2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści, 3) pod wpływem groźby (art. 945 § 1);
termin przedawnienia roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów i poleceń - liczony od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1);
termin przedawnienia roszczenia przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny (art. 1007 § 2);
wyłączenie możliwości żądania uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne po upływie trzech lat od odrzucenia spadku (art. 1024 § 2).

Termin dziesięciu lat w Kodeksie cywilnym:

zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu (art. 29 § 1);
ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych (art. 118);
termin przedawnienia roszczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenia stwierdzonego ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd (art. 125 § 1);
maksymalny okres rozłożenia dopłat lub spłat przy sądowym zniesieniu współwłasności (art. 212 § 3);
termin wygaśnięcia użytkowania wskutek jego niewykonywania (art. 255);
termin wygaśnięcia służebności gruntowej wskutek niewykonywania (jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, termin ten ma zastosowanie, gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z treścią służebności) (art. 293 § 1 i 2);
termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (art. 4421 § 1) - trzy lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia;
termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt niebezpieczny od wprowadzenia produktu do obrotu (art. 4498) - trzy lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia;
najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony (art. 661);
niemożność powoływania się na nieważność testamentu z następujących przyczyn:
- sporządzenie testamentu w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
- sporządzenie testamentu pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
- sporządzenie testamentu pod wpływem groźby
  
  - trzy lata od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku - (art. 945 § 2);
przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięcioma laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku (art. 994 § 1).