Przegląd prasy

Najważniejsze artykuły dotyczące aplikacji i zawodów prawniczych z minionego tygodnia.

Od 1 lipca 2011 r. obowiązuje nowy tryb wyboru kandydatów na stanowisko sędziego. Sprawia on, że osoby, które przegrały, chętniej odwołują się od postanowień Krajowej Rady Sądownictwa. To uniemożliwia przedstawienie prezydentowi do powołania na wolne stanowiska osób wybranych przez radę. W efekcie etaty pozostają nieobsadzone, a sprawy czekają na nowych sędziów. Już teraz wiadomo, że o co najmniej kilka miesięcy wydłuży się proces obsadzania czterech stanowisk sędziowskich. Bazując na danych z minionych lat, można spodziewać się większej liczby odwołań (w 2011 r. było ich 7, w 2010 r. - 10). Ponadto obowiązujące od lipca zeszłego roku przepisy wprowadziły, że jeżeli choć jeden z odrzuconych przez radę kandydatów odwoła się od uchwały, nie można dokończyć procedury do czasu, aż SN rozpatrzy odwołanie. Przez ten cały czas wolne miejsce w sądzie pozostaje nieobsadzone. Poprzedni tryb zaskarżania nie motywował tak osób, które nie zostały wybrane, gdyż ewentualne uwzględnienie odwołania nic nie dawało, ponieważ stanowisko było już obsadzone. (M. Kryszkiewicz, Sędziowie w zawieszeniu, „Dziennik Gazeta Prawna" 16 stycznia)

Minister sprawiedliwości uważa, że należy poprawić działanie instytucji dyscyplinarnych dla prawników. Resort rozważa koncepcję przekazania orzecznictwa w sprawach dyscyplinarnych od korporacyjnych organów koleżeńskich do państwowych. Nie jest jeszcze wiadome, czy sprawy miałyby być przekazywane w całości, czy tylko częściowo, tak by odwołania od orzeczeń sądu korporacyjnego rozstrzygał sąd powszechny, okręgowy lub apelacyjny. Plany wprowadzenia zmian w postępowaniu dyscyplinarnym nie pojawiają się po raz pierwszy. Jak dotąd zawsze były kwestionowane przez korporacje adwokacką i radcowską, które uznają to postępowanie za atrybut konstytucyjnie gwarantowanej samorządności zawodowej. Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych podkreśla, że etyka zawodów prawniczych jest kształtowana m.in. poprzez orzeczenia sądów dyscyplinarnych, powstałaby więc kuriozalna sytuacja, w której te zasady etyczne tworzyliby urzędnicy. W podobny sposób wypowiadają się przedstawiciele Naczelnej Rady Adwokackiej. Za kontrolą orzeczeń dyscyplinarnych przez sądy powszechne opowiadał się rzecznik praw obywatelskich Janusz Kochanowski. (I. Walencik, Sądy powinny kontrolować dyscyplinarki prawników, „Rzeczpospolita" 16 stycznia)

Stowarzyszenie Sędziów Themis wydało uchwałę, w której stwierdziło, że „wymiar sprawiedliwości wymaga głębokich reform strukturalnych i organizacyjnych, przede wszystkim ograniczenia zbyt szerokiego zakresu spraw rozpoznawanych przez sądy powszechne oraz czynności niezwiązanych z wymierzaniem sprawiedliwości wykonywanych przez sędziów". Sędziowie ze stowarzyszenia przez dwa dni pracowali nad zmianami ustawowymi, strukturalnymi i organizacyjnymi zmierzającymi do ograniczenia kognicji sądów oraz zakresu czynności niezwiązanych z wymierzaniem sprawiedliwości wykonywanych przez sędziów. Ich zdaniem liczba sędziów nie jest dobrym kryterium przy sporządzaniu listy sądów rejonowych, które mają zostać zamknięte. Powinno się raczej wziąć pod uwagę liczbę spraw, które wpłynęły do sądów i sprawność ich działania. Themis udzieliło także poparcia pierwszemu prezesowi SN w sprawie złożenia skargi konstytucyjnej, która kwestionuje ustawę likwidującą waloryzację wynagrodzeń sędziów w 2012 r.(A. Łukaszewicz, Sędziowie chcą mieć wpływ na zmiany, „Rzeczpospolita" 16 stycznia)

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało wizytację w sądach rejonowych i okręgowych, które mają największe zaległości. Kontrolę przeprowadzą wizytatorzy z ministerstwa oraz wyznaczeni przez prezesów sądów apelacyjnych. Wizytacja obejmie pełną działalność sądu lub jego jednostki organizacyjne, badanie toku i sprawności postępowania w poszczególnych sprawach, kontrolę działalności sekretariatu. (A. Łukaszewicz, Będzie audyt sądów z dużymi zaległościami, „Rzeczpospolita" 17 stycznia)

Po zapowiedzi likwidacji 122 sądów rejonowych środowisko sędziowskie się podzieliło. Część sędziów popiera takie działanie resortu sprawiedliwości, inni są temu przeciwni. W tej sprawie wypowiedzieli się też obywatele miast, z których zniknąć mają sądy. Kilka dni temu pod hasłem „Brońmy sądów!" ogłosili ogólnopolski protest przeciw zamknięciu tychże sądów. Obecnie trwa zbieranie podpisów pod petycją. Protestujący domagają się obniżenia kryterium likwidacji sądów związanego z liczbą etatów sędziowskich z 14 do 10, a w pozostałych przeprowadzenia konsultacji z lokalną społecznością i samorządem. Przypominają także, że dostęp do sądu stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnego prawa wszystkich obywateli do sprawiedliwego sądu. (Protest w obronie najmniejszych sądów, „Rzeczpospolita" 18 stycznia)

„DGP" przyjrzał się systemowi kształcenia prawników. Zdaniem niektórych członków NRA system ten jest bezsensowny, bo część praktyczna nauki zawodu jest znikoma. Wykładowcy przyznają, że obecny model studiów prawniczych został ukształtowany jako teoretyczny, a dopiero aplikacja ma pokazać praktyczną stronę zawodu. 45,5 proc. absolwentów prawa uważa, że brak doświadczenia zawodowego stanowi największą przeszkodę przy znalezieniu pracy. Miesiąc praktyk na studiach to stanowczo za mało. Dziennik postuluje, by zdobywanie doświadczenia w trakcie studiów stało z się obowiązkiem przyszłych prawników, a okres aplikacji należy połączyć z obowiązkiem pracy w zawodzie. Ponadto należałoby umożliwić uznanym praktykom prowadzenie seminaryjnych grup aplikantów z indywidualnym programem zajęć, a do elementów kształcenia wprowadzić aspekt wiedzy biznesowej oraz specjalistycznej. (A. Krzyżanowska, Nie da się praktykować prawa, znając jedynie teorię, „Dziennik Gazeta Prawna" 18 stycznia)

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, że asystent sędziego, mimo że bezpośrednio nie wykonuje orzeczeń, to jednak zajmuje stanowisko w wymiarze sprawiedliwości, a to jest podstawą do skreślenia go z listy adwokatów. WSA zajmował się skargą na uchwałę okręgowej rady adwokackiej, na której mocy skarżąca została skreślona z listy adwokatów, gdy okazało się, że pełni funkcję asystenta sędziego sądu okręgowego. Zdaniem skarżącej nie było przesłanek do tego, by pozbawiać ją możliwości wykonywania zawodu adwokata. W czasie rozprawy twierdziła, że asystent sędziego to urzędnik sądowy, który we własnym imieniu nie wykonuje czynności sądowych. Nie przekonało to jednak sędziów, którzy stwierdzili, że należy uznać asystenta za pracownika w strukturach wymiaru sprawiedliwości, a co za tym idzie skreślić z listy adwokatów. (M. Kryszkiewicz, Asystenta sędziego należy skreślić z listy adwokatów, „Dziennik Gazeta Prawna" 18 stycznia)

W „DGP" dalszy ciąg omawiania przyczyn niewydolności polskiego wymiaru sprawiedliwości. Tym razem dziennik zwrócił uwagę na przesadny nadzór nad śledczymi i ograniczone środki na postępowania. W przeciwieństwie do innych instytucji państwowych prokuratura nie ma samodzielności budżetowej. To sprawia, że brakuje pieniędzy na kontynuowanie informatyzacji czy poprawę warunków pracy śledczych. W prokuraturach najniższego szczebla nie ma efektów rozdziału funkcji prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości, nie przekłada się to na większą niezależność decyzyjną prokuratorów. Problemem są również ciągnące się latami delegacje prokuratorów do wyższych jednostek organizacyjnych prokuratury i innych instytucji. Prokuratorzy są zdania, że należy ograniczyć czynności nadzorczo-kontrolne ze strony prokuratur okręgowych i apelacyjnych, bo to sąd najlepiej weryfikuje decyzje prokuratora. Jest szansa na poprawę sytuacji w prokuraturach, gdyż niedługo zacznie działalność zespół do opracowania propozycji założeń do projektu ustawy o prokuraturze, który w listopadzie 2011 r. został powołany przez prokuratora generalnego. (Prokuratura potrzebuje niezależności od polityków, „Dziennik Gazeta Prawna" 19 stycznia)

Naczelna Rada Adwokacka sprzeciwiła się proponowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości stawce 120 zł za prowadzenie z urzędu procesów więźniów. Resort opracował projekt zmiany rozporządzenia dotyczącego opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. W projekcie założono wprowadzenie jednolitej ryczałtowej stawki 120 zł za prowadzenie sprawy o odszkodowanie lub zadośćuczynienie związane z warunkami wykonywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania. Obecnie adwokaci za taką pomoc pobierają wynagrodzenie zależne od wartości przedmiotu sporu. NRA uważa, że proponowana przez ministerstwo stawka jest zbyt niska w stosunku do nakładu pracy. (Adwokat z urzędu za 120 zł, z „Rzeczpospolita" 19 stycznia)

Aplikanci, którzy od lutego rozpoczynają szkolenie prowadzone przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury, mogą już składać wnioski o przyznanie stypendium. W tym roku stypendium wynosi 3,3 tys. zł brutto (2711 zł netto) miesięcznie i jest wypłacane przez cały okres szkolenia do piątego dnia każdego miesiąca. O przyznaniu stypendium decyduje dyrektor szkoły. Aplikanci ogólni, którzy po rocznym szkoleniu będą kontynuowali naukę na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej mogą liczyć na większe stypendium (miesięcznie 3068 zł netto).(Chcesz stypendium, złóż wniosek, „Rzeczpospolita" 19 stycznia)

Informacje zebrane przez Naczelny Sąd Administracyjny wskazują, że w ostatnich latach ponad trzykrotnie wzrosła liczba spraw, w których doradcy podatkowi reprezentowali klientów przed sądem. W 2010 r. w postępowaniach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi wystąpiło 3162 doradców podatkowych, a w latach 2007-2009 było ich 2,5 tys. Doradcy otrzymali uprawnienia do reprezentowania podatników przed sądami administracyjnymi w 1997 r., kiedy zawód ten został uregulowany w ustawie. Doradcy podatkowi, wbrew wcześniejszym obawom, doskonale radzą sobie w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Dzięki nowelizacji ustawy o doradztwie podatkowym z 2010 r. członkowie korporacji zyskali też m.in. prawo do reprezentowania klientów przed organami administracji publicznej w sprawach celnych.(A. Tarka, M. Pogroszewska, Doradcy podatkowi skuteczni przed sądami, „Rzeczpospolita" 19 stycznia)

Izabella Cylna