Co znaczy być dobrym prawnikiem?

Rozpoczęcie zajęć przez rekordową - jak się zdaje - liczbę aplikantów, która wskazuje na ogromny pęd do wiedzy wśród młodych prawników, skłania do refleksji na temat tego, co znaczy być dobrym prawnikiem.

Podobno celem życia jest dążenie do doskonałości. Logika nakazuje więc przyjąć, że każdy prawnik dąży do tego, by być dobrym, jeśli nie bardzo dobrym prawnikiem. Jednak udzielenie odpowiedzi na pytanie, kim jest albo jaki jest dobry prawnik, nasuwa szereg wątpliwości. W związku z tym zapytałam młodych prawników, jak zdefiniowaliby to pojęcie. Uzyskałam różne odpowiedzi, z których łącznie - jak się zdaje - wyłania się obraz dobrego prawnik, jednak wnioski pozostawiam czytelnikom.

Tomek, aplikant III roku: - Kwestią podstawową dla dobrego prawnika powinna być szeroka wiedza teoretyczna, tj. znajomość, chociaż w podstawowym stopniu, różnych dziedzin prawa. Sposób zdobywania tej wiedzy nie powinien mieć znaczenia dla uznania danej osoby za dobrego prawnika, jednak w mojej opinii zinstytucjonalizowane i weryfikowane zdobywanie wiedzy na aplikacji zwiększa szanse na zostanie dobrym prawnikiem. Zaznaczam, że nie przesądza niczego w tej kwestii, ale odbycie aplikacji powinno być uznane za istotną wskazówkę dla oceniającego albo kamień milowy dla młodego prawnika, którzy dąży do tak zakreślonego celu.

Adam, prawnik z kilkuletnim doświadczeniem, bez aplikacji: - Myślę, że kluczowym pytaniem, jakie należy sobie zadać, chcąc zostać dobrym prawnikiem, jest pytanie o to, co właściwie chce się robić. Określenie „prawnik", analogicznie jak określenie „informatyk" czy „lekarz", przestało zawierać istotny ładunek deskryptywny. Obecnie nikt nie oczekuje, że neurochirurg zajmie się leczeniem zębów pacjenta, a specjalista od bezpieczeństwa sieci komputerowych zajmie się napisaniem gry komputerowej, gdyż każda z tych specjalizacji wymaga innych cech czy umiejętności. Tak samo jest z prawnikami. Będąc prawnikiem, można być wyspecjalizowanym mediatorem, negocjatorem, prawnikiem sądowym, pracownikiem naukowym itp. Dla każdego z nich odpowiedź na oytanie, co czyni z niego dobrego prawnika, musiałaby brzmieć inaczej. Innymi słowy, moim zdaniem nie da się odpowiedzieć na tak postawione pytanie. Można jedynie nadać kierunek poszukiwaniom definicji tego pojęcia przez dookreślenie jakiego „rodzaju" ma to być prawnik.

Agnieszka, prawniczka po studiach: - Szczerze mówiąc, to trudno mi odpowiedzieć na takie pytanie, ale słyszałam od starszych prawników, że podstawowymi cechami dobrego prawnika niezależnie od jego specjalizacji jest cierpliwość i pokora. Cierpliwość, bo niektórzy klienci, również „biznesowi", wymagają jej bardzo dużo przy tłumaczeniu stanu faktycznego i sytuacji prawnej, a pokora - by nie zaszkodzić klientowi, a tym samym również sobie, podejmowaniem się spraw z zakresu, którego się nie zna wystarczająco dobrze. Raz natomiast usłyszałam pół żartem, pół serio, że można zapomnieć coś z kodeksu, ale doskonała znajomość procedury to świętość. Jednak nie każdy prawnik chce występować w sądach, więc to chyba byłby wskaźnik tylko dla jednego typu prawników.

Katarzyna, prawniczka w dziale prawnym spółki: - Moim zdaniem niewątpliwie istotna jest wiedza, i to nie tylko z zakresu indywidualnej specjalności, ale również orientacja w zakresie tego, co się ogólnie dzieje w prawie. Jednak co najmniej równie ważna, a może nawet ważniejsza jest praktyka - pomoc prawna to najczęściej nie tylko rozważanie znaczenia przepisów w zaciszu biura, ale również podejmowanie szeregu konkretnych czynności, bez których realizacja interesów klienta jest niemożliwa. Natomiast powszechnie znany fakt, że praktyka niejednokrotnie kształtuje się odmiennie niż teoria oraz uzupełnia teorię w niektórych fragmentach, pozwala stwierdzić, że bez jej znajomości efektywna pomoc prawna nie jest tak naprawdę możliwa. Elementem praktyki jest również słuchanie klienta, uwzględniane jego potrzeb. Prawnicy pracujący w działach prawnych przedsiębiorstw wydają się być szczególnie wyczuleni na ten aspekt, ale prawnik działający poza działem prawnym przedsiębiorstwa chcący się szczycić mianem dobrego prawnika, również nie może pomijać tego aspektu. Prawo nie jest stosowane w abstrakcyjnych sytuacjach, lecz w konkretnych sprawach klientów, którzy najczęściej chcą osiągnąć konkretny cel, nie przejmując się finezją prawniczego nazewnictwa. Prawnik niesłuchający swojego klienta, niebadający całokształtu jego potrzeb, może zaproponować i wdrożyć dobre rozwiązanie w odniesieniu do jednostkowo, prawniczo określonego celu, natomiast może pominąć inne, istotne dla swojego klienta aspekty, np. szybkość działania czy zachowanie dobrych stosunków z kontrahentem.

Paweł, prawnik prowadzący własną kancelarię: - Praktyka uczy wszystkiego, zarówno ukochanej przez niektórych teorii, jak również podejmowania konkretnych czynności. Tak więc moim zdaniem kluczową cechą dobrego prawnika jest co najmniej kilkuletnia praktyka w wybranej przez niego specjalności. Prawnik bez praktyki, nawet z największą wiedzą, może być wybitnym teoretykiem prawa, ale na miano dobrego prawnika raczej nie będzie zasługiwał. Ja w każdym bądź razie nie powierzyłbym swojej sprawy teoretykowi czy prawnikowi bez doświadczenia w danej specjalności i sądzę, że większość klientów kieruje się podobnym kryterium. A w końcu to rynek, czyli właśnie klienci, ostatecznie i bez możliwości odwołania, decydują, kto jest dobrym prawnikiem, a kto nim nie jest. Z własnego doświadczenia mogę jeszcze powiedzieć, że na pewno istotną cechą dobrego prawnika jest podchodzenie do każdej sprawy, jakby od tej sprawy miała zależeć jego dalsza kariera zawodowa. Myślenie tak o każdej sprawie, niepoddawanie się rutynie mobilizuje do wysiłku umysłowego i staranności, co z pewnością pozytywnie wpływa na poziom obsługi klienta, który - jak już powiedziałem - jest jedynym sędzią jakości prawnika.

Jak widać, dróg do zdobycia miana „dobrego prawnika" jest tyle, ilu samych prawników, zatem nie pozostaje nic innego, jak odnaleźć właściwą ścieżkę dla nas samych.